{"id":515,"date":"2011-12-10T23:39:19","date_gmt":"2011-12-10T23:39:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.orlidom.pl\/?p=515"},"modified":"2015-05-03T10:46:24","modified_gmt":"2015-05-03T10:46:24","slug":"symbolika-bieli-i-czerwieni","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/historia\/symbolika-bieli-i-czerwieni\/515","title":{"rendered":"Symbolika bieli i czerwieni"},"content":{"rendered":"

Poni\u017cszy tekst powsta\u0142 na podstawie ksi\u0105\u017cki Rudolfa Grossa „Warum die Liebe rot ist. Farbsymbolik im Wandel der Jahrthausende.”<\/em> wyd.Econ Verlag, 1981 (polskie wydanie WAiF 1990) i moich nad ni\u0105 przemy\u015ble\u0144. Autor koncentruje si\u0119 co prawda zdecydowanie na kr\u0119gu kultury niemieckiej, ale nie jest to\u00a0 zbytni\u0105 wad\u0105, cho\u0107 szerszy obraz por\u00f3wnawczy by\u0142by niew\u0105tpliwie cenny.<\/p>\n

Je\u015bli spojrze\u0107 na histori\u0119, ba nawet prehistori\u0119 trzeba tu uwzgl\u0119dni\u0107, symbolika barw czerwonej i bia\u0142ej,\u00a0 uczciwie m\u00f3wi\u0105c , nie jest niczym szczeg\u00f3lnym ani wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym Polsk\u0119\u00a0 w kr\u0119gu europejskim, zreszt\u0105 nie tylko.<\/p>\n

Symbolika pierwotna, wsp\u00f3lna dla wielu obszar\u00f3w kr\u0119gu europejskiego, to jednak nie to samo co symbolika barw danego kraju, a wi\u0119c przypisana konkretowi pa\u0144stwowemu bytowi czy terytorium. Cho\u0107\u00a0 i tu znajdziemy wsp\u00f3lne korzenie czy odniesienia.<\/p>\n

Mo\u017cna by zacz\u0105\u0107 nieomal od Adama i Ewy, gdyby nie to, \u017ce s\u0105 starsze ni\u017c biblia \u015bwiadectwa archeologiczne po\u015bwiadczaj\u0105ce u\u017cywanie bia\u0142o-czerwonej symboliki, jak cho\u0107by bli\u017aniacze \u015bwi\u0105tynie na szczycie najstarszego zikkuratu sumeryjskiego, bia\u0142a i czerwona (za Zacharia Sitchin „12 planeta”<\/em>). Jak by na to nie patrze\u0107 tam w\u0142a\u015bnie mo\u017cna upatrywa\u0107 pocz\u0105tk\u00f3w naszej cywilizacji i tam wszystko by\u0142o „pierwszy raz”.<\/p>\n

Ale te\u017c zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na prehistoryczne ceremonia\u0142y pogrzebowe z czerwon\u0105 ochr\u0105. Poch\u00f3wki bogato osypane ow\u0105 czerwieni\u0105 ochry, jako darem si\u0142, witalno\u015bci i p\u0142odno\u015bci na tamten \u015bwiat. Bo owa p\u0142odno\u015b\u0107 jest nieod\u0142\u0105cznym elementem witalno\u015bci i \u017cycia, a co za tym idzie zwi\u0105zana mocno z czerwieni\u0105, vide Wenus z Wilendorfu<\/a> , jak twierdz\u0105 badacze obraz bogini p\u0142odno\u015bci, powleczona niegdy\u015b ca\u0142a kolorem czerwonym (ochra).<\/p>\n

\"Wenus<\/a><\/p>\n

A skoro cofn\u0119li\u015bmy si\u0119 do pierwocin – w naszych barwach narodowych trudno by\u0142oby odczytywa\u0107 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie symbolik\u0119 pierwiastk\u00f3w pierwotnych, \u017ce\u0144skiego i m\u0119skiego, a jednak ta symbolika, odr\u0119bnie i wsp\u00f3lnie, sumuj\u0105ca si\u0119 w „\u017cycie”, istnieje niew\u0105tpliwie. Jak\u017ce jednak przyj\u0105\u0107 owo pierwotne odwo\u0142anie do tych pierwiastk\u00f3w – czerwie\u0144 to przecie\u017c archaiczny symbol krwi menstruacyjnej, pierwiastek \u017ce\u0144ski. Biel, co wielu zdziwi, to pierwiastek m\u0119ski – symboliczna sperma, element zap\u0142adniaj\u0105cy. Obie barwy wyst\u0119puj\u0105c \u0142\u0105cznie emanuj\u0105 zatem symbolik\u0105 \u017cycia, \u017cywotno\u015bci, przetrwania i tego wszystkiego co mo\u017cna zamkn\u0105\u0107 w okre\u015bleniu „si\u0142a witalna”.<\/p>\n

Do dzi\u015b \u017cywe tej tradycji i symboliki przyk\u0142ady mo\u017cna odnale\u017a\u0107 na terenie Europy. Tradycje przedchrze\u015bcija\u0144skie, oparte o symbolik\u0119 dawn\u0105, wida\u0107 cho\u0107by w praktykowanej do dzisiaj w Bu\u0142garii martenicy<\/a> – bia\u0142o-czerwonym symbolu nadchodz\u0105cej wiosny i amulecie<\/a> zapewniaj\u0105cym zdrowie, gdzie kobieta wyobra\u017cona jest czerwieni\u0105, a m\u0119\u017cczyzna biel\u0105.<\/p>\n

\"martenica,<\/p>\n

Dualizm ka\u017cdej z barw, w uj\u0119ciu jego symboliki, wychodzi nieodmiennie i zawsze. Bo cho\u0107by czerwie\u0144, to piek\u0142o, a zarazem mi\u0142o\u015b\u0107, czerwie\u0144 jako si\u0142a \u017cyciowa i zarazem \u015bmier\u0107. Biel to czysto\u015b\u0107, r\u00f3wnie\u017c jako dziewictwo, ale i owa sperma. R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzykulturowe daj\u0105 tu jeszcze szersze spektrum dualne – europejska czysto\u015b\u0107 bieli dla panny m\u0142odej i r\u00f3wnolegle biel, jako kolor \u017ca\u0142oby na dalekim wschodzie.<\/p>\n

Proste przeniesienie symboliczne czerwieni: czerwie\u0144 > krew > zwyci\u0119stwo, lub czerwie\u0144 > si\u0142a witalna > zwyci\u0119stwo leg\u0142o u podstaw stosowania tej barwy w symbolice kraj\u00f3w i narod\u00f3w. Bo nie czym innym jest tak\u017ce nasza symbolika krwi przelanej za ojczyzn\u0119, przypisana czerwieni na fladze.<\/p>\n

Przecie\u017c nie inaczej wojownik przelewa\u0142 krew\u00a0 (czerwie\u0144) w\u0142asn\u0105 i cudz\u0105 (\u015bmier\u0107) by jako zwyci\u0119zca barwi\u0107 krwi\u0105 pokonanego w\u0142asn\u0105 twarz, jak w\u0142a\u015bnie dla odebrania si\u0142y witalnej tamtemu i wzmo\u017cenia swojej si\u0142y (si\u0142a \u017cycia). To nie jest li tylko symbolika stosowana w zamierzch\u0142ej prehistorii, tak\u017ce w czasach nam bli\u017cszego imperium rzymskiego triumfalny wjazd do Rzymu zwyci\u0119skiego wodza mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c ten symboliczny element\u00a0 – twarz zwyci\u0119zca mia\u0142 pomalowan\u0105 grubo czerwieni\u0105, przela\u0142 krew przeciwnika i zdoby\u0142 jego witalno\u015b\u0107, jego moc, by\u0142 prawdziwym zwyci\u0119zc\u0105.<\/p>\n

Mamy te\u017c dow\u00f3d inny, owego powszechnego stosowania, w\u0142a\u015bnie czerwieni jako barwy proporc\u00f3w i chor\u0105gwi\u00a0 – ostrze\u017cenie. Symbolizowanie barw\u0105 czerwon\u0105 niebezpiecze\u0144stwa, ale i tu wraca symbolika krwi – nie boimy si\u0119 przela\u0107 w\u0142asnej, na pewno przelejemy wasz\u0105. Sygna\u0142 jest jasny i czytelny.<\/p>\n

Mamy tu tak\u017ce wykorzystanie oddzia\u0142ywania barwy czerwonej na uk\u0142ad nerwowy cz\u0142owieka, jej pobudzaj\u0105cy charakter. powoduj\u0105cy\u00a0 zwi\u0119kszanie wydzielania adrenaliny, podniesienie si\u0119 poziomu cukru, podwy\u017cszenie pulsu,zwi\u0119kszenie koncentracji w oczekiwaniu na zagro\u017cenie.<\/p>\n

Zatem pojawia si\u0119 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ca czerwie\u0144 najpierw w ubiorze wodza, vide jehowa jako w\u00f3dz wojsk, by szybko przej\u015b\u0107 w wyr\u00f3\u017cnik p\u0142ata tkaniny na drzewcu – czerwone proporce w Pie\u015bni o Nibelungach, czerwone proporce, a raczej chusty, wi\u0105zane\u00a0 przez rzymian na drzewcu pod or\u0142em. Kolejnym prostym przeniesieniem jest ju\u017c czerwony sztandar kr\u00f3lewski, jako pocz\u0105tkowa egzemplifikacja kr\u00f3l=w\u00f3dz. Czerwie\u0144 zn\u00f3w jest w tej roli kr\u00f3lewskiej do\u015b\u0107 powszechna i du\u017co wcze\u015bniejsza, ni\u017c nasze sztandary. Pierwszy znany i zachowany to Oriflamme<\/a>, sztandar Frank\u00f3w, o pi\u0119cioz\u0119bnym wykroju<\/em>.<\/p>\n

\"oriflamme\"<\/a><\/p>\n

Pierwsze odnotowane, w Cesarstwie Rzymskim Narodu Niemieckiego, u\u017cywanie czerwonego proporca rzymian pochodzi z okresu panowania Karola \u0141ysego (838-877) – lanca z dwoma proporcami. Ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 zachowania tej tradycji wida\u0107 te\u017c po przedstawieniu w jednym z ewangeliarzy Ottona III (983-100), znanego nam, tak z udzia\u0142u w zje\u017adzie gnie\u017anie\u0144skim, jak i, mo\u017ce bardziej, z faktu koronowania, w\u0142asn\u0105 koron\u0105, Boles\u0142awa Chrobrego, podczas owego zjazdu u grobu \u015bw. Wojciecha.<\/p>\n

Zaraz jednak wkraczamy w ponowne z\u0142\u0105czenie duetu barw\u00a0 bia\u0142ej i czerwonej, pojawiaj\u0105 si\u0119 bowiem wyr\u00f3\u017cniki na chor\u0105gwiach, w postaci symboli, jak\u017ce by mog\u0142o by\u0107 inaczej – bia\u0142ych na czerwonym polu, lub odwrotnie, kt\u00f3re wraz z kszta\u0142towaniem si\u0119 europejskiej heraldyki przyjm\u0105 miano gode\u0142 – lew, krzy\u017c, orze\u0142, gryf itp. To pojawienie si\u0119 kolejnego elementu i barwy na proporcach lub chor\u0105gwiach mo\u017cna traktowa\u0107 dwojako: z jednej strony symbol, nasz, odr\u00f3\u017cnia\u0142 bardziej i indywidualizowa\u0142, gdzie nasze a gdzie ich wojska, stanowi\u0142 zatem punkt centralny, orientacyjny w spos\u00f3b bardziej czytelny. Z drugiej strony pozwala\u0142, poprzez barw\u0119 i god\u0142o, \u0142atwiej budowa\u0107 renom\u0119 kr\u00f3la, jako zwyci\u0119zcy i nosiciela owego god\u0142a, cho\u0107by przez proste odniesienia symboliczne, zn\u00f3w odwo\u0142ania do krwi, typu – zwyci\u0119ski orze\u0142\/lew\/gryf w morzu krwi obcej\/naszej.<\/p>\n

O popularno\u015bci i szeroko\u015bci stosowania zestawienia barw bia\u0142ej i czerwonej, a co za tym idzie ich czytelno\u015bci symbolicznej, za\u015bwiadcza bardzo du\u017ca ilo\u015b\u0107, stosowanych\u00a0do dzisiaj, flag terytorialnych czy krajowych, jak i herb\u00f3w terytorialnych.<\/p>\n

Te ostatnie,czyli herby przej\u0119\u0142y bowiem, m\u00f3wi\u0119 o herbach terytorialnych, barwy od proporc\u00f3w i sztandar\u00f3w. Mamy wi\u0119c ci\u0105g przep\u0142ywu barwy od weksyli\u00f3w, cho\u0107 to zbyt og\u00f3lne stwierdzenie i nale\u017ca\u0142o by \u00f3w przep\u0142yw, jak s\u0105dz\u0119, pokaza\u0107 w innym, bardziej precyzyjnym szeregu: od chusty\/proporca\/sztandaru do\u00a0 herbu, a dalej z herbu na p\u0142aty flagi wsp\u00f3\u0142czesnej.<\/p>\n

To oczywi\u015bcie moja wizja, tej drogi, i jak wiele innych teoretycznych rozwa\u017ca\u0144 jest dyskusyjna, ale mo\u017cliwa do przyj\u0119cia.<\/p>\n

A najwa\u017cniejszy jest kontekst w jakim barwa si\u0119 pojawia i … zmienia jego znaczenie.<\/p>\n

Na koniec jeszcze do\u015b\u0107 ciekawa tabela, zaczerpni\u0119ta z ksi\u0105\u017cki R. Grossa, prezentuj\u0105ca stopie\u0144 rozpoznawalno\u015bci zale\u017cny od zestawienia dwu barw, przy za\u0142o\u017ceniu warto\u015bci 100 dla bieli i czerni:<\/p>\n

Czer\u0144-biel\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 100
\nCzerwie\u0144-\u017c\u00f3\u0142tozielony\u00a0\u00a0 \u00a0 100,2
\nNiebieskozielony-biel \u00a0\u00a0 \u00a0100,4
\nCzerwie\u0144-biel \u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 100,7<\/strong>
\nZiele\u0144-\u017c\u00f3\u0142\u0107\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 101,2
\nNiebieskozielony-\u017c\u00f3\u0142\u0107 \u00a0\u00a0 \u00a0101,5
\nUltramaryna-\u017c\u00f3\u0142\u0107\u00a0\u00a0 \u00a0 102
\nCzer\u0144-\u017c\u00f3\u0142\u0107 \u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 104<\/p>\n

Obrazowo wygl\u0105da to tak, jak poni\u017cej odtworzy\u0142em, cho\u0107 trudno dociec, jaki konkretnie kolor Autor mia\u0142 na my\u015bli, okre\u015blaj\u0105c go niebieskozielonym, czy \u017c\u00f3\u0142tozielonym.<\/p>\n

\"tabela<\/p>\n

Jak wida\u0107 mimo pozornego wra\u017cenia zestawienie barwy bia\u0142ej i czerwonej nie jest najbardziej rozpoznawalnym, osi\u0105gaj\u0105c warto\u015b\u0107 co prawda lepsz\u0105 ni\u017c czer\u0144 z biel\u0105, ale a\u017c o 3,3\u00a0 punkta mniej od najbardziej rozpoznawalnej pary czer\u0144-\u017c\u00f3\u0142\u0107, dzisiaj u\u017cywanej cho\u0107by w postaci flagi startowej, w zawodach motorowych.<\/p>\n

\n
<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Poni\u017cszy tekst powsta\u0142 na podstawie ksi\u0105\u017cki Rudolfa Grossa „Warum die Liebe rot ist. Farbsymbolik im Wandel der Jahrthausende.” wyd.Econ Verlag, 1981 (polskie wydanie WAiF 1990) i moich nad ni\u0105 przemy\u015ble\u0144. Autor koncentruje si\u0119 co prawda […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":522,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[23,3,9],"tags":[17,21,114,20,115,112,110,111,397,113],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/515"}],"collection":[{"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=515"}],"version-history":[{"count":15,"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/515\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":531,"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/515\/revisions\/531"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/522"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=515"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=515"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=515"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}