{"id":2332,"date":"2018-10-17T17:28:25","date_gmt":"2018-10-17T15:28:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.orlidom.pl\/?p=2332"},"modified":"2018-10-17T17:28:25","modified_gmt":"2018-10-17T15:28:25","slug":"dwa-w-jednym","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/historia\/dwa-w-jednym\/2332","title":{"rendered":"Dwa w jednym"},"content":{"rendered":"

11 listopada b\u0119dziemy obchodzi\u0107 100 rocznic\u0119 odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci i\u00a0m\u00f3wi\u0105c szczerze mia\u0142em nadziej\u0119, \u017ce przy tej okazji zostanie unormowana tak\u017ce sprawa naszych symboli narodowych (god\u0142a i\u00a0barw). Nadzieje mia\u0142em przyznam nie bez podstaw, bo dwa i\u00a0p\u00f3\u0142 roku temu rozpocz\u0119\u0142a prac\u0119 rz\u0105dowa komisja ministra Szefernakera ku temu powo\u0142ana. Niestety zmiany w\u00a0mi\u0119dzyczasie, rozwi\u0105zanie komisji Szefernakera, jak i, w\u00a0ko\u0144cu, wyb\u00f3r ofert na opracowanie za\u0142\u0105cznik\u00f3w graficznych do ustawy, dwukrotny wyb\u00f3r wykonawcy, kt\u00f3ry ci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 przez ostatnie p\u00f3\u0142 roku i\u00a0wreszcie podpisanie umowy w\u00a0pa\u017adzierniku, spowodowa\u0142y nieuchronne pogrzebanie mo\u017cliwo\u015bci prezentacji poprawionego god\u0142a dok\u0142adnie w\u00a0stulecie odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci. A\u00a0szkoda. Projekt za\u0142\u0105cznik\u00f3w do ustawy zobaczymy zapewne w\u00a0roku przysz\u0142ym, tyle, \u017ce to ju\u017c b\u0119dzie musztarda po obiedzie.<\/p>\n

Mo\u017ce to jednak dobry moment by zastanowi\u0107 si\u0119 jeszcze nad sensowno\u015bci\u0105 kolejnego poprawiania or\u0142a Zygmunta Kami\u0144skiego (Zofii Kami\u0144skiej-Trzci\u0144skiej?<\/a>)\u00a0 w\u00a0niesko\u0144czono\u015b\u0107.<\/p>\n

Kiedy my\u015blisz, \u017ce wszystko ju\u017c wiadomo, pojawia si\u0119 informacja, kt\u00f3ra wywraca wszystko do g\u00f3ry nogami i\u00a0zbija z\u00a0tropu. Mamy jednak wiek fake news\u00f3w zatem do ka\u017cdej informacji warto podchodzi\u0107 ostro\u017cnie, weryfikuj\u0105c je\u015bli nie \u017ar\u00f3d\u0142a, to cho\u0107by jej potencjaln\u0105 zasadno\u015b\u0107.<\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce pt. „\u015aredniowieczny i\u00a0wsp\u00f3\u0142czesny Orze\u0142 Bia\u0142y – god\u0142o pa\u0144stwa polskiego w\u00a0pa\u0144stwowej i\u00a0terytorialnej heraldyce” (Wydawnictwo Herb, Kielce 2017, ISBN 978-83-937741-1-1) dr. Jerzy Michta postawi\u0142 odwa\u017cn\u0105 tez\u0119 (w\u00a0aneksie II), \u017ce Zygmunt Kami\u0144ski tworz\u0105c wz\u00f3r god\u0142a Polski (w\u00a01927 roku) przerysowa\u0142 go z\u00a0medalu francuskiej rze\u017abiarki Elizy Beetz-Charpentier (z\u00a01924 r.). Autor uzasadnia tez\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n

„Kiedy patrzymy na wizerunki or\u0142\u00f3w Elise Beetz-Charpentier i\u00a0Zygmunta Kami\u0144skiego, to widzimy, \u017ce ich cia\u0142a s\u0105 identyczne. Ka\u017cdy ma taki sam kszta\u0142t g\u0142owy i\u00a0szyi, wyprostowane i\u00a0uniesione do g\u00f3ry skrzyd\u0142a, a\u00a0pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi pi\u00f3rami takie sa\u00adme stosiny. Przez ka\u017cde skrzyd\u0142o z\u00a0osobna przechodzi przepaska w\u00a0kszta\u0142cie ta\u015bmy o\u00a0podobnej szeroko\u015bci, zako\u0144czonej u\u00a0g\u00f3ry rozet\u0105 w\u00a0kszta\u0142cie stylizowanej gwiazdy. Identyczne s\u0105 u\u00a0obu or\u0142\u00f3w ogony i\u00a0korpusy, a pi\u00f3ra w\u00a0ogonie zosta\u0142y wykonane w\u00a0analogiczny spos\u00f3b. Rysuj\u0105c nogi or\u0142a Zygmunt Kami\u0144ski dok\u0142adnie wyko\u00adrzysta\u0142 ich przedstawienie ikonograficzne, jakie widzimy na me\u00addalu z\u00a01924 roku, st\u0105d ich upierzenie oraz kszta\u0142t i\u00a0proporcje skoku, palc\u00f3w i\u00a0pazur\u00f3w s\u0105 takie same. „<\/em><\/p>\n

I\u00a0konkluduje:<\/p>\n

„St\u0105d nasuwa si\u0119 logiczny wniosek, \u017ce od osiemdziesi\u0119ciu pi\u0119ciu lat pos\u0142ugujemy si\u0119 god\u0142em pa\u0144stwa polskiego, kt\u00f3re namalowa\u0142 Zygmunt Kami\u0144ski, ale jego autork\u0105 jest rze\u017abiarka francuska Elise Beetz-Charpentier.”<\/em><\/p>\n

Autor sugeruje r\u00f3wnie\u017c i\u017c Kami\u0144ski, wbrew w\u0142asnym wypowiedziom z\u00a0tamtego okresu, nie zapozna\u0142 si\u0119 ze \u017ar\u00f3d\u0142ami dotycz\u0105cymi or\u0142\u00f3w piastowskich i\u00a0jagiello\u0144skich oraz nie maj\u0105c wiedzy heraldycznej pope\u0142ni\u0142 b\u0142\u0119dy w\u00a0barwie n\u00f3g i\u00a0przepasek.<\/p>\n

Wbrew pozorom plakieta autorstwa Elise Beetz-Charpentier nie jest nieznana specjalistom, jej wizerunek zosta\u0142 zamieszczony w\u00a01995 r. w katalogu wystawy „Orze\u0142 Bia\u0142y – 700 lat herbu pa\u0144stwa polskiego” (str 192, il. nr 210) prezentowanej na Zamku Kr\u00f3lewskim w\u00a0Warszawie.<\/p>\n

Abstrahuj\u0105c jednak od udowadniania \u017ar\u00f3d\u0142ami – czy Kami\u0144ski mia\u0142 styczno\u015b\u0107 z\u00a0wspomnianym medalem, czy te\u017c jej nie m\u00f3g\u0142 mie\u0107 – warto por\u00f3wna\u0107 obie realizacje z\u00a0czysto projektowego punktu widzenia.<\/p>\n

Poni\u017cej plakieta Elizy Beetz-Charpentier po\u015bwi\u0119cony Paderewskiemu z 1924 r, rewers z\u00a0or\u0142em.<\/p>\n

\"orze\u0142<\/a><\/p>\n

Poni\u017cej por\u00f3wnanie obu artefakt\u00f3w – po lewej orze\u0142 Elizy Beetz-Charpentier (1924), po prawej orze\u0142 Zygmunta Kami\u0144skiego (1927.<\/p>\n

\"por\u00f3wnanie
\n\"por\u00f3wnanie<\/a>
\n<\/a>\"por\u00f3wnanie<\/a><\/p>\n

Obie realizacje maj\u0105 tak du\u017co wsp\u00f3lnych cech, \u017ce mo\u017cna by uzna\u0107 jedn\u0105 za szkic do drugiej, gdyby autor by\u0142 ten sam. Szkic najpierw wykonany w\u00a0formie rze\u017abiarskiej a\u00a0p\u00f3\u017aniej dopracowany w\u00a0detalach w\u00a0formie kolorowego rysunku, oddaj\u0105cego cieniowaniami materi\u0119 p\u0142askorze\u017aby. Bez w\u0105tpienia orze\u0142 Kami\u0144skiego jest w\u00a0pe\u0142ni dopracowany i\u00a0ma znacznie lepsze proporcje sylwety. Jedyna wi\u0119ksza r\u00f3\u017cnica wyst\u0119puje w\u00a0rysunku pi\u00f3r na tu\u0142owiu or\u0142a.<\/p>\n

\"por\u00f3wnanie<\/a><\/p>\n

Raczej trudno, patrz\u0105c na oba artefakty, m\u00f3wi\u0107 o\u00a0zbie\u017cno\u015bci my\u015blenia i\u00a0przypadkowo\u015bci, ze wzgl\u0119du na zbyt du\u017c\u0105 szczeg\u00f3\u0142owo\u015b\u0107 formy or\u0142a i\u00a0jej nietypowo\u015b\u0107. Inspiracja wydaje si\u0119 by\u0107, w\u00a0tym uk\u0142adzie, daleko posuni\u0119ta i\u00a0o\u00a0ile forma wykazuje bardzo du\u017ce podobie\u0144stwo, to ju\u017c idea stoj\u0105ca za ni\u0105 jest w 100% identyczna. Je\u017celi dodamy do tego do\u015b\u0107 og\u00f3lnikowe wypowiedzi Kami\u0144skiego na temat inspiracji, bez wskazywania detalicznego tych\u017ce, mamy domniemanie granicz\u0105c\u0105 z\u00a0pewno\u015bci\u0105, \u017ce t\u0105\u017ce inspiracj\u0105 by\u0142a wy\u0142\u0105cznie plakieta Elise Beetz-Charpentier z\u00a0roku 1924.<\/p>\n

Jest i inna mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyt\u0142umaczenia tego nadzwyczajnego podobie\u0144stwa, czyli potencjalna wsp\u00f3\u0142praca\u00a0Beetz-Charpentier i Kami\u0144skiego przy rze\u017abieniu plakiety z or\u0142em. Poci\u0105gaj\u0105ca cho\u0107 przyznam ma\u0142o wiarygodna teza, wymagaj\u0105ca sprawdzenia czy w okresie powstawania plakiety (lata 1923-24 ?) Kami\u0144ski by\u0142 w Pary\u017cu, jest to bowiem ju\u017c okres po jego paryskich studiach. By\u0142 za to w Pary\u017cu zapewne w roku 1925, kiedy otrzyma\u0142\u00a0Z\u0142oty Medal\u00a0na Mi\u0119dzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej. Tu jednak ko\u0144czy si\u0119 pole rozwa\u017ca\u0144 projektanta a otwiera pole dla historyka sztuki, kt\u00f3rym nie jestem.<\/p>\n

Mam jednak nieodparte wra\u017cenie, \u017ce orze\u0142 Elise Beetz-Charpentier tak\u017ce mia\u0142 gdzie\u015b swoje \u017ar\u00f3d\u0142o inspiracji, pierwowz\u00f3r, z\u00a0racji nietypowego dla polskich (chyba nie tylko) or\u0142\u00f3w historycznych kszta\u0142tu, ale by\u0107 mo\u017ce to zbyt daleko id\u0105ce domniemanie i\u00a0jest to jednak ca\u0142kowicie autorska wizja rze\u017abiarki.<\/p>\n

Wniosek jaki nasuwa mi si\u0119 z\u00a0powy\u017cszego jest taki – zamiast kolejnego retuszowania naszego god\u0142a projektu Kami\u0144skiego przyszed\u0142 chyba czas na zaprojektowanie herbu naszego pa\u0144stwa ca\u0142kowicie od nowa, w\u00a0zgodzie z\u00a0zasadami heraldyki, ale jednocze\u015bnie w\u00a0duchu oraz stylu wizualnym XXI wieku.<\/p>\n

Na marginesie, zastanawiam si\u0119 jak to dziwnie z\u00a0tymi herbami terytorialnymi Komisja Heraldyczna post\u0119puje. Przy herbach miast, gmin czy wojew\u00f3dztw szuka\u0107 ka\u017ce najstarszego wyobra\u017cenia i\u00a0do niego nawi\u0105zywa\u0107. W\u00a0wypadku za\u015b herbu pa\u0144stwa ju\u017c tego wymogu Komisja nie artyku\u0142uje. W\u00a0jednym wypadku (miasta, powiaty, wojew\u00f3dztwa) wag\u0119 ma najodleglejsza historyczno\u015b\u0107 miejsca i\u00a0tamten spos\u00f3b obrazowania symboliki, w\u00a0drugim wypadku (god\u0142a) ju\u017c nie jest ta historyczno\u015b\u0107 najdalsza wa\u017cna. W\u00a0pierwszym negujemy zmiany wygl\u0105du herbu po pierwszym jego zobrazowaniu, w\u00a0drugim z\u00a0kolei wszystkie wcze\u015bniejsze sprzed roku 1927. Dziwne.<\/p>\n

\n
<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

11 listopada b\u0119dziemy obchodzi\u0107 100 rocznic\u0119 odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci i\u00a0m\u00f3wi\u0105c szczerze mia\u0142em nadziej\u0119, \u017ce przy tej okazji zostanie unormowana tak\u017ce sprawa naszych symboli narodowych (god\u0142a i\u00a0barw). Nadzieje mia\u0142em przyznam nie bez podstaw, bo dwa i\u00a0p\u00f3\u0142 roku […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2339,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3,201,9,235],"tags":[418,389,419,392,420,391,30],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2332"}],"collection":[{"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2332"}],"version-history":[{"count":12,"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2332\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2355,"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2332\/revisions\/2355"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2339"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/orlidom.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}